Aşağıdaki yazı www.dedeyazi.net sayfasında alınmıştır

Dedeyazıköyü, Malatya’nın güneybatısıda kurulmuş, yeşillikleriyle göz kamaştıran, insanları misafirperver, suyu, havasıyla cennet köşelerinden bir yer.

Dedeyazı’nın tarihi,1680 yıllarına dayanmaktadır. Bugunkü yerleşim yerinde daha önce fen ve  ilim şehri olarak bilinen FENŞEHRİ  bulunmaktaydı. Köyümüzde bu şehrin kalıntılarına halen rastlanmaktadır.

Dedeyazı’ya ilk gelen kabile MUHTARLAR sülelesidir. Muhtarlar sülelesi  köyümüzün yönetimine büyük katkıda bulunmuşlar ve şuan köy içinde 20-25 aile civarındadırlar…. 

Dedeyazı Malatya/Doğanşehir ilçesinin en eski köylerinden biridir. 2000 nüfüs sayımına göre Nüfusu 604 ‘tür. Köyümüz Malatya merkeze 75, Doğanşehir ilçe mer kezine 35 km mesafededir.

Birlik ve beraberliğin had safada olduğu köyümüzde Devrüçüklü kabilesi dışında Tozzuklular ,Kasımlılar,Dillolar,Aptıramanlılar,  Mıhtarlar, Gedikliler, Çakırlar, Devrüçüklüler…. bulunmaktadır. Ancak kabile sadece sözde yapılmakta köyün bütün işleri imece usulüyle yapılmaktadır.

Köyde 160 hane bulunmakta, ancak ekonomik ve sosyal yaşamla ilgili nedenlerden dolayı çoğu hane boş durumdadır. Bu hanelerde oturan kişilerin birçoğu köyün dışında yerleşmiş ve halen oralarda yaşamlarını devam ettirmektedirler. Dışarıda bulunan aileler; Almanya, Adana, İstanbul, Bursa, Ankara  ve diğer Avrupa ülkelerinde yaşamaktadırlar.

************

Köyümüzün doğusunda Ören kasabası (7,5 km), güneyinde Karaterzi köyü yer leşim yerleri bulunmakta, batı ve kuzey yönlerinde ise Keşiş Dağı (batı ), Bıllız Dağı (kuzey) yeralmaktadır. Halen DEDEFENGİ adıyla bilinen köyümüzün Dedeyazı adı Cumhuriyetle birlikte verilmiştir.

************

Köyümüzde 1928 yılında açılmış olan bir ilköğretim okulu bulunmakta (tel: 0 422 528 10 57) Ancak orta kısımdaki öğrenci azlığı nedeniyle 6, 7 ve 8. sınıflar 8 yıllık zorunlu eğitim kapsamında taşımalı olarak komşu köy Karaterzi ‘ye taşınmak tadırlar. Köyümüzün okuma oranı % 80 ler civarındadır. Dedeyazı’ya gurur veren birçok hukukçu, öğretmen, doktor, hemşire, mühendis…….halen görevleri başında şevk ve azimle çalışmaktadırlar.

************

Kayısı, köyümüzün en büyük geçim kaynaklarından biridir. Hemen hemen her aile nin kayısı bahçesi bulunmakta, kayısı bahçesi bulunmayan aileler ise küçükbaş hayvancılık yaparak geçimlerini sağlamaktadırlar. Kayısı tarımının yanında buğday, mercimek, fasülye, yonca, nohut gibi hububat tarımı da yapılmaktadır. Köy, yaz mevsimlerinde tarla ve bahçelerine ektikleri sebzelerle ihtiyaçlarını gidermekte, kış ayla rında ise il merkezinde alışveriş yapmaktadır.

************

Malatya'nın Yeşilyurt, Doğanşehir ve Akçadağ ilçelerindeki bazı yerleşim birimleri Şeyh Hasanlı oba ve oymaklarına aittir. Adıyaman'ın Şambayatı ve Maraş'ın Alibey köyleri Türkmen oymaklarıdır.

Malatya'nın Dedeyazı (dedefengi) köyünden Şeyh Hasan soylu dedeler, Maraş, Adana, Mersin gibi yöredeki taliplerine edep-erkân için Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde gittikleri bilinmektedir. Hatta Suriye ve Irak'da bulunan taliplerin yıllık Görgücemi törenlerini icra için gidildiği yaşlılarca söylenmektedir. Bugün 80 yaşlarında olan Güzel Dede geleneksel Alevi inanç ve tapınma tören ve şölenlerini icra etmektedir.

************

Köyümüz gezmek ve hoş vakit geçirmek için tatilcilerin ve gurbetçilerin vazgeçilmez mekanı konumundadır. Gezilecek yerler arasında ; Köypınar (mesire ve ziyaret), Kömmekavak, Golon Kaynarca, yaylalar( bir alt bölümde detaylı bilgi), Gedik ve deresi,…….yeralır.

************

Geçimini küçükbaş hayvancılıkla sağlayan aileler, sürülerini otlatmak için yaz mevsimi başında köy yaylalarına çıkarlar.Köyden ilk çıktığınızda, yavaş yavaş akan bir dereyle karşılaşırsınız. Çevreniz yemyeşil ağaçlarla süslenmiş dağ; ve dağlarda size doğru esen serin bir rüzgar….

Yavaş yavaş üşümeye başlıyorsunuz ve bir yandan kekik kokusu bir yandan meşe….İlerlerken bacaklarınız yorulmaya, ayaklarınız patika yollardan savrulmaya başlıyor….Mazıl yatağı geçip Söğütlere vardığınızda pes edip oturasınız tutuyor….Elinizi sokamayacağınız kadar soğuk bir su Başındasınız ve içiniz huzur dolu….Başpınar…….

5 dakikalık bir molanın ardından yavaş yavaş tırmanmaya başladığınız yayla yokuşu sizi karşılıyor...SEKİ…..Ve hayvan sürüleri karşılıyor sizi  ve bir de çoban köpeği….sonra başka bir yayla KUYU  bir başkası KORU  ve AKSU…...Acıktığınızı fark ettiğinizde  kaşığı bile zor geçirdiğiniz Koyun kaymağı ve yoğurt koyuyorlar önünüze….ve yanında miş kokulu çay….Dönüş yolu zorlu Önce GÖL yaylasına uğrayıp, doğal yollarla oluşmuş, suyu karpuz çatlatan cinsinden gölü seyre dalıyor, sonra BALLIK ‘la son buluyor rüyanız…………….

***************

Köyümüzde bol miktarda  demir madeni yatakları bulunmaktadır. 1960 yıllarında incelenip daha sonra işletiminden vazgeçilen maden, bugün yeniden işletime açılmıştır. MTA (Maden Tetkik Arama) nın taşeron bir şirkete verdiği bu madende şu an 15-20 dolaylarında  sigortalı işçi çalışmaktadır. Çalışanların hepsi Dedeyazılılardır. Ancak bu maden ocağında köyün bütçesine aktarılan fon miktarı  yetersizdir.

****************

Köyümüzde yapılan seçimler sonucunda şuan iş başında olan Muhtar ve Azalarımız: